7 đặc trưng của biến chứng sau tai biến mạch máu não - Những điều cần biết cho việc chăm sóc bệnh nhân sau tai biến.

Ngày đăng : 27/10/2022 | 10:43 | 2047 luot_xem

Tai biến mạch máu não là mối nguy thường trực đe dọa đến sức khỏe và tính mạng của mỗi người bệnh hiện nay. Sai khi bạn thoát khỏi cơn nguy kịch, người bệnh vẫn còn phải đối mặt với các biến chứng để lại sau cơn tai biến mạch máu não đi qua. Điều này khiến cho cuộc sống của bệnh nhân gặp nhiều khó khăn cũng như ảnh hưởng của hệ lụy sức khỏe. Vì lý do đó, chúng ta không nên chủ quan với những di chứng để lại sau tai biến. Hãy cùng chúng tôi tham khảo các biến chứng sau tai biến mạch máu não qua bài viết dưới đây để có cái nhìn và kiến thức tốt nhất cho việc chăm sóc bệnh nhân sau tai biến.

Những kiến thức cần biết về tai biến mạch máu não

 

Tai biến mạch máu não hay còn có tên gọi khác là đột quỵ trong y khoa. Là bệnh lý xảy ra khi các mạch máu trên não rơi vào tình trạng bị tắc nghẽn hoặc vỡ ra dẫn đến tình trạng thiếu máu cục bộ hoặc xuất huyết não làm cho các tế bào não không nhận đủ được lượng oxy cũng như dinh dưỡng cần thiết. Điều này dẫn đến các tế bào não  bị tổn thương thậm chí là chết tế bào não gây nên các hậu quả nặng nề với di chứng của tai biến mạch máu não thậm chí bệnh nhân có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

 

Tai biến mạch máu não được chia làm hai loại chính là:

  • Nhồi máu não hay còn gọi là thiếu máu cục bộ do sự tắc nghẽn mạch máu bởi xuất hiện các cục máu đông gây tắc mạch máu. Chiếm đến 80% tổng số ca tai biến mạch máu não.

  • Xuất huyết não hay còn gọi là chảy máu não chỉ chiếm 20% trong tổng số ca tai biến nhưng là nguyên nhân gây tử vong chủ yếu. Xuất huyết được chia làm hai loại là xuất huyết nội sọ và xuất huyết dưới nhện.

 

                                                      

 

Cơn tai biến mạch máu não thoáng qua hay còn được gọi với cái tên khác là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA – transient ischemic attack) có các dấu hiệu tương tự như một cơn đột quỵ não nhưng xảy ra trong một khoảng thời gian ngắn do một mạch máu não bị tắc nghẽn tạm thời sau đó lại tự động trở về bình thường và chưa gây ra các tổn thương não nghiêm trọng. Tuy nhiên, đây là một hiện tượng nguy hiểm bởi cục máu đông có thể gây tắc nghẽn ở vị trí khác và hình thành nên cơn đột quỵ nguy hiểm.

 

Hiện nay, tỷ lệ các ca mắc tai biến mạch máu não đang có xu hướng gia tăng. Đây là một hồi chuông cảnh báo về tình trạng sức khỏe của mỗi người. Một số dữ liệu thống kê cho thấy tình trạng gia tăng các ca đột quỵ trên thế giới và Việt Nam:

  • Mỗi năm tại Việt Nam có hơn 200.000 người bị tai biến mạch máu não với hơn 50% số ca bệnh tử vong, hơn 90% người sống sót sau đột quỵ phải sống chung với các di chứng để lại sau tai biến.

  • Trong những năm gần đây, số người bị tai biến mạch máu não có xu hướng gia tăng lên từ 1,7% đến 2,5% và nam giới gấp 4 lần nữ giới.

  • Độ tuổi mắc tai biến mạch máu não ngày càng trẻ hóa trong độ tuổi từ 40-45 so với 50-60 tuổi trước đây.

 

Một số yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến tai biến mạch máu não

 

Tai biến mạch máu não là bệnh lý gây tử vong hàng đầu chỉ sau ung thư và tim mạch. Đặc biệt, hậu quả di chứng sau tai biến để lại gây ảnh hưởng rất nhiều đến sinh hoạt của bệnh nhân. Một số yếu tố nguy cơ khiến cho việc mắc tai biến mạch máu não gia tăng:

  • Tiền sử mắc các bệnh liên quan như đái tháo đường, cao huyết áp, mỡ máu, rung nhĩ,…cùng là nguyên nhân khiến cho tỷ lệ mắc tai biến mạch máu não tăng cao. Theo nghiên cứu chỉ ra rằng người bị đái tháo đường có tỷ lệ tăng nguy cơ gấp 4 lần, người tăng huyết áp nguy cơ cao gấp 3 lần, người mắc bệnh tim mạch tỷ lệ cao gấp 6 lần.

  • Tuổi tác cũng chính là một yếu tố nguy cơ mắc tai biến mạch máu não. Từ 50 tuổi trở đi sau mỗi 10 năm tỷ lệ mắc tai biến cao gấp 2 lần so với trước.

  • Tiền sử mắc tai biến mạch máu não trong gia đình cũng được cho rằng là yếu tố nguy cơ khiến cho người trong gia đình có nguy cơ mắc tai biến cao hơn những gia đình không có người mắc đột quỵ.

 

                                                     

 

  • Hút thuốc lá, uống rượu bia là yếu tố làm gia tăng tỷ lệ đột quỵ bởi hút thuốc lá thường xuyên cùng uống rượu bia khiến cho thành mạch máu bị tổn thương, dễ hình thành nên các cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não từ các mảng xơ vữa và gây chảy máu não.

  • Thừa cân béo phì là nguy cơ của bệnh mỡ máu tăng cao. Điều này làm cho thành mạch tổn thương và xuất hiện các mảng bám giúp hình thành nên các cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu não gây nên đột quỵ ở người béo phì, mỡ máu.

  • Lối sinh hoạt ít vận động, sử dụng các loại thực phẩm dầu mỡ, cholesterol xấu khiến cho nguy cơ mắc các bệnh tim mạch tăng cao dễ dẫn đến tai biến mạch máu não.

 

7 đặc trưng của biến chứng sau tai biến mạch máu não gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân

 

Di chứng sau biến là một mối nguy không những ảnh hưởng đến chính cuộc sống của bệnh nhân mà còn làm gánh nặng cho xã hội. Theo các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ tử vong tại Việt Nam từ năm 2013 có xu hướng giảm khoảng 17% so với trước đây, tuy nhiên số bệnh nhân bị tàn tật sau tai biến do di chứng lại có xu hướng tăng mạnh chiếm đến 90% số ca điều trị phục hồi. Hiện nay, nước ta có khoảng 486.000 ca sống sót sau tai biến tuy nhiên chỉ có 25-30% trong đó có thể tự phục vụ đi lại, 20-25% gặp các trở ngại về đi lại vận động cần sự hỗ trợ trong các hoạt động sinh hoạt thường ngày và 15-25% trong số đó bị liệt hoàn toàn và cần sự phục vụ, trợ giúp của người khác.

 

Những di chứng sau tai biến mạch máu não thường gặp phải:

  • Liệt và suy giảm vận động: Có hơn 90% bệnh nhân sau tai biến liệt vận động bao gồm liệt nửa người, liệt tay chân, liệt mặt, hoặc liệt các dây thần kinh sọ não liên quan,…Điều này khiến cho bệnh nhân gặp các khó khăn trong việc đi lại cũng như sinh hoạt thường ngày. Đây là biến chứng để lại nhiều ảnh hưởng nhất định đối với bệnh nhân và cần rất nhiều thời gian dài để thực hiện các bài tập vật lý trị liệu cho người bị tai biến giúp bệnh nhân có thể đi lại được dễ dàng mà không phụ thuộc người chăm sóc.

  • Suy giảm khả năng nhận thức, mất trí nhớ: Nhiều bệnh nhân sau một cơn tai biến từ người khỏe mạnh bình thường trở thành người không tỉnh táo, không nhận ra người thân gia đình, hay quên thậm chí có bệnh nhân mất hoàn toàn trí nhớ do các tổn thương não bộ gây nên.

                                                        

 

  • Khó khăn trong việc thực hiện nhai nuốt thức ăn: Việc mất kiểm soát khả năng vận động của bản thân dẫn đến tình trạng bệnh nhân khó có thể nhai nuốt thức ăn như việc khó khăn trong khi nói. Bệnh nhân cần thời gian dài để thực hiện các biện pháp phục hồi sau tai biến.

  • Rối loạn ngôn ngữ: Sau cơn tai biến mạch máu não bệnh nhân có các rối loạn ngôn ngữ như nói ngọng, nói lắp, nói khó nghe, bệnh nhân khó diễn đạt được ngôn ngữ thậm chí có bệnh nhân mất hoàn toàn khả năng nói. Đây là một tổn thương não bộ chi phối chức năng ngôn ngữ sau cơn tai biến mạch máu não.

  • Rối loạn cảm xúc, trầm cảm: Sau đột quỵ người bệnh dễ rơi vào trầm cảm do bản thân từ một người bình thường trở thành một bệnh nhân phụ thuộc vào gia đình và xã hội. Ngoài ra, những thay đổi về sức khỏe cũng khiến bệnh nhân ngày càng trở nên cáu gắt, xúc động, không kiểm soát được hành vi của bản thân thậm chí rơi vào tình trạng trầm cảm.

  • Rối loạn khả năng kiểm soát tiểu tiện: Sau cơn tai biến bệnh nhân thường mất đi cảm giác tiểu tiện do rối loạn cơ vòng kết hợp với rối loạn nhận thức khiến cho bệnh nhân không có khả năng kiểm soát tiểu tiện của bản thân. Tình trạng này nếu kéo dài có thể dẫn đến tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu ở bệnh nhân khi tình trạng vệ sinh không được chăm sóc tốt.

  • Mất hoặc giảm khả năng tự chăm sóc bản thân: Việc bản thân gặp các khó khăn về vận động, ăn uống, đi lại cũng như diễn đạt ngôn ngữ, nhận thức khiến bệnh nhân không thể tự thực hiện các hoạt động chăm sóc bản thân mà cần nhiều đến sự trợ giúp của người thân. Đây là một trong những gánh nặng cho xã hội mà biến chứng sau tai biến để lại.

 

                                                   


 

Các biện pháp phục hồi sau tai biến mạch máu não

 

Phục hồi các chứng năng sau tai biến mạch máu não là biện pháp giúp người bệnh có thể tự thực hiện được các nhu cầu sinh hoạt cơ bản của bản thân sau tai biến. Tuy nhiên điều này còn phụ thuộc vào tình trạng di chứng sau tai biến, mức độ của tình trạng di chứng để lại. Dưới đây là một số biện pháp phục hồi chức năng cho bệnh nhân sau cơn tai biến mạch máu não:

  • Phục hồi chức năng vận động cho bệnh nhân bằng các bài tập vận động vật lý trị lý trị liệu cho người tai biến. Đặc biệt, việc cho bệnh nhân tập đi lại thường xuyên tăng dần theo từng mức độ giúp bệnh nhân có thể tự đi lại được là liệu pháp được sử dụng nhiều nhất đối với các trường hợp sau tai biến.

  • Điều trị phục hồi chức năng theo các phương pháp y học cổ truyền như châm cứu, thủy châm, điện châm, xoa bóp bấm huyệt kết hợp tập luyện.

  • Điều trị dự phòng tai biến mạch máu não bằng thuốc điều trị đột quỵ dự phòng nhằm ngăn ngừa các nguy cơ bệnh nhân bị tai biến lần kế tiếp.

 

                                                      

 

Những lưu ý khi chăm sóc bệnh nhân sau tai biến mạch máu não

 

Chăm sóc bệnh nhân sau tai biến là bước tiếp theo giúp bệnh nhân có thể phục hồi để tái hòa nhập lại với cộng đồng và xã hội. Việc chăm sóc bệnh nhân đúng cách vừa giúp bệnh nhân cải thiện các biến chứng một cách tích cực vừa giúp bệnh nhân phòng tránh các nguy cơ tai biến mạch máu não tiếp theo. Một số lưu ý khi chăm sóc bệnh nhân sau tai biến mạch máu não:

 

Chăm sóc thể chất cho bệnh nhân sau tai biến mạch máu não bao gồm:

  • Tập vận động, cải thiện khả năng vận động đi lại của bệnh nhân giúp bệnh nhân phục hồi lại khả năng di chuyển.

  • Xoay trở người bệnh nhân thường xuyên đối với bệnh nhân bị liệt phải nằm nhiều. Điều này giúp cho bệnh nhân hạn chế được tình trạng đau nhức cơ thể, loét da do tì đè nhiều.

  • Massage kích thích các phản ứng của da, hệ thần kinh nhằm giúp bệnh nhân lấy lại các cảm giác đối với cơ thể.

  • Luyện nói và phát âm giúp bệnh nhân lấy lại khả năng nói và diễn đạt bằng ngôn ngữ.

  • Khuyến khích bệnh nhân tự thực hiện các hoạt động cá nhân nhằm giúp bệnh nhân tự tin hơn về chính mình, hạn chế nguy cơ bệnh nhân rơi vào trầm cảm sau tai biến mạch máu não.

  • Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp bệnh nhân tăng cường sức khỏe, tăng cường đề kháng để dần dần hồi phục lại sau cơn tai biến.

 

                                                  

 

Chăm sóc tinh thần cho bệnh nhân sau tai biến mạch máu não bao gồm:

  • Tạo không gian thoải mái cho bệnh nhân nằm, điều trị tránh tình trạng bệnh nhân cảm thấy buồn chán, trầm cảm không tốt cho quá trình phục hồi sau tai biến.

  • Quan tâm đến cảm xúc của bệnh nhân, động viên tinh thần bệnh nhân giúp bệnh nhân phấn chấn, có niềm tin trong việc điều trị phục hồi.

  • Khuyến khích bệnh nhân tham gia các hội nhóm hoạt động xã hội nhằm giúp bệnh nhân thấy bản thân mình vẫn còn có ích cho xã hội mà không là gánh nặng.

 

Các biện pháp phòng ngừa giúp hạn chế các biến chứng sau tai biến mạch máu não

Những lưu ý trong các sinh hoạt hàng ngày giúp bệnh nhân phòng ngừa và hạn chế các biến chứng tai biến mạch máu não:

  • Kiểm soát tốt hơn các bệnh lý là các yếu tố nguy cơ liên quan đến tai biến mạch máu não như tiểu đường, mỡ máu, cao huyết áp, tim mạch,…

  • Xây dựng lối sống tích cực, lành mạnh như hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, ngủ đủ giấc tránh các căng thẳng kéo dài gây stress.

  • Thường xuyên tập luyện thể chất nâng cao sức khỏe.


 

                                                

 

  • Xây dựng chế độ ăn khoa học, hợp lý như ăn nhiều rau củ quả tươi, hạn chế ăn mặn, hạn chế các đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, các thực phẩm chứa cholesterol xấu gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng/1 lần để phát hiện sớm các bất thường về sức khỏe nhằm có biện pháp điều trị kịp thời.

  • Khi có các triệu chứng nghi ngờ tai biến hoặc các dấu hiệu bất thường cần thực hiện việc tầm soát và điều trị tại các cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

 

                                                  

 

Việc xác định sớm các yếu tố nguy cơ gây tai biến mạch máu não là điều kiện kiên quyết để việc điều trị tai biến được thành công và làm giảm các biến chứng sau tai biến gây nên. Bệnh viện Chữ Thập Xanh với gói tầm soát đột quỵ sớm giúp bệnh nhân xác định được toàn bộ chức năng mạch máu não là cơ sở cho các bác sĩ có được căn cứ đưa ra những chẩn đoán, phương pháp điều trị dự phòng đột quỵ có hiệu quả với khả năng thành công cao nhất đối với bệnh nhân. Bệnh viện Chữ Thập Xanh với hệ thống chăm sóc sức khỏe chủ động Việt - Nhật đầu tiên tại Việt Nam dành cho giới thượng lưu là địa chỉ đáng tin cậy cho quý bệnh nhân nhận được các dịch vụ tốt nhất trong quá trình chăm sóc sức khỏe. Đồng thời bệnh nhân hoàn toàn có thể yên tâm và tin tưởng về trình độ chuyên môn cũng như kỹ thuật của đội ngũ bác sĩ, chuyên gia tại bệnh viện với hơn 20 năm kinh nghiệm trong việc điều trị đột quỵ. Bệnh viện Chữ Thập Xanh nơi trao gửi niềm tin sức khỏe.

 

Những câu hỏi thường gặp về các biến chứng sau tai biến mạch máu não

 

Bệnh nhân gặp di chứng sau tai biến có khả năng phục hồi không?

 

Nhìn chung sau tai biến bệnh nhân có khả năng phục hồi lại được sức khỏe tuy nhiên điều này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tổn thương của não bộ, tình trạng di chứng với mỗi bệnh nhân. Do đó, bệnh nhân và người nhà cần thực hiện phối hợp điều trị với bác sĩ để có được kết quả phục hồi tốt đẹp nhất, giảm gánh nặng cho gia đình và bệnh nhân.

 

Bệnh nhân sau khi bị tai biến mạch máu não nhưng đi lại được vậy có cần các biện pháp phòng ngừa tai biến tiếp nữa hay không?

 

Câu trả lời là có. Sau tai biến mạch máu não bệnh nhân vẫn có khả năng bị trở lại. Do đó, việc bảo vệ sức khỏe bản thân sau tai biến phòng các nguy cơ tai biến lại là điều hết sức cần thiết. Do đó, bệnh nhân và người nhà không được chủ quan trong việc phòng ngừa tai biến sau này.

 

Đột quỵ não có di truyền được không?

 

Theo các nghiên cứu thống kê nhận thấy đột quỵ não không phải là bệnh di truyền. Tuy nhiên, những nguyên nhân gây nên đột quỵ não có các yếu tố nguy cơ như đái tháo đường, mỡ máu tăng cao, cao huyết áp,…thì lại mang yếu tố gia đình. Do đó, đột quỵ não cũng được coi là có yếu tố nguy cơ cao theo gia đình có người bị đột quỵ và cần có biện pháp đề phòng đột quỵ ở những người thân trong gia đình.

Banner đặt câu hỏi tư vấn cho bác sĩ

ĐẶT CÂU HỎI TƯ VẤN CHO BÁC SĨ

LIÊN HỆ NGAY VỚI CHÚNG TÔI

* Chúng tôi sẽ gọi lại ngay trong 30 phút

Giờ làm việc

Các ngày trong tuần từ Thứ 2 đến Chủ nhật

Thời gian: 7:30 đến 20:00

Trực cấp cứu: 24/24

Xem chi tiết khám ngoài giờ