Rối loạn mỡ máu là gì? Những mối nguy cơ đáng lưu ý khi bị rối loạn mỡ máu

Ngày đăng : 03/10/2022 | 10:14 | 145 luot_xem

Ngày nay tỷ lệ rối loạn mỡ máu ngày một tăng cao, chủ yếu nguyên nhân là do chế độ ăn uống. Khi mắc bệnh rối loạn mỡ máu làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạch máu như bệnh mạch vành, đột quỵ, bệnh mạch máu ngoại biên... 

 

Rối loạn mỡ máu là gì? Những mối nguy cơ đáng lưu ý khi bị rối loạn mỡ máu

Ngày nay tỷ lệ rối loạn mỡ máu ngày một tăng cao, chủ yếu nguyên nhân là do chế độ ăn uống. Khi mắc bệnh rối loạn mỡ máu làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạch máu như bệnh mạch vành, đột quỵ, bệnh mạch máu ngoại biên... 

1. Rối loạn mỡ máu là gì?

Lipid hay chất béo là một trong 5 chất dinh dưỡng cần thiết của cơ thể, mà cần phải bổ sung mỗi ngày. Chất béo có tác dụng cung cấp năng lượng, duy trì nhiệt độ cơ thể, thúc đẩy quá trình hấp thu các vitamin tan trong chất béo và vai trò rất quan trọng trong cấu thành màng tế bào. Vì vậy, chất béo hay lipid rất cần thiết trong hoạt động sống. Tuy nhiên, khi bổ sung lượng lớn trong máu sẽ gây ra tình trạng rối loạn lipid máu.

Bệnh rối loạn mỡ máu (rối loạn lipid máu) là tình trạng thay đổi bất thường như tăng hoặc giảm các nồng độ lipid trong máu. Khi có sự thay đổi tăng hoặc giảm một trong 4 thành phần sau thì được gọi là rối loạn mỡ máu:

  • Cholesterol toàn phần.

  • Cholesterol xấu (nồng độ lipoprotein tỷ trọng thấp LDL).

  • Cholesterol tốt (nồng độ lipoprotein tỷ trọng cao HDL).

  • Chất béo trung tính (triglyceride).

Dựa vào yếu tố gây bệnh mà người ta chia rối loạn mỡ máu thành rối  loạn mỡ máu nguyên phát và thứ phát.

Rối loạn mỡ máu tiếng anh là gì?

 

2. Nguyên nhân nào gây ra rối loạn lipid máu?

2.1 Rối loạn mỡ máu nguyên phát

Nguyên nhân gây ra rối loạn lipid máu nguyên phát: 

  • Tiền sử gia đình có người thân mắc bệnh mạch vành sớm hoặc đột quỵ: Khả năng cao người bị mắc mỡ máu có người thân là nam giới (bố hoặc anh trai) dưới 55 tuổi hay người thân là nữ giới (mẹ hoặc chị gái) dưới 65 tuổi từng bị bệnh mạch vành hoặc đột quỵ.

  • Tiền sử gia đình có bệnh liên quan đến cholesterol: Có cha mẹ hoặc anh, chị em bị tăng mỡ máu gia đình.

2.2 Rối loạn mỡ máu thứ phát

Không có nguyên nhân cụ thể gây ra bệnh mà chỉ có các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh rối loạn chuyển hóa lipid bao gồm:

  • Chế độ ăn uống không lành mạnh, ăn nhiều chất béo bão hòa như thịt đỏ, kem, bơ và các sản phẩm từ sữa khác; nhiều thực phẩm chứa chất béo chuyển hóa như bắp rang bơ, bánh quy, khoai tây chiên, đồ uống có ga,…

  • Lười tập thể dục thể thao, ít vận động.

  • Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, đồ uống có cồn.

  • Bị thừa cân, béo phì.

  • Mắc một số bệnh lý làm tăng nguy cơ mắc bệnh như: Bệnh lý thận, bệnh gan, suy tuyến giáp, đa u tủy, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), bệnh tiểu đường, lupus, hội chứng ngưng thở lúc ngủ.

3. Dấu hiệu rối loạn mỡ máu như thế nào?

Rối loạn mỡ máu là một sự thay đổi chỉ số lipid trong máu. Thường không gây ra triệu chứng rõ ràng, cho nên rất khó nhận biết các rối loạn mỡ máu thông qua các dấu hiệu lâm sàng. Đa số các trường hợp người bệnh nhận thấy dấu hiệu khi đã có biến chứng. Một số dấu hiệu có thể gặp bao gồm:

  • Chân tay bị đau, tê bì và lạnh: Do Cholesterol trong máu tăng cao khiến mạch máu bị tắc nghẽn, máu không cung cấp máu đầy đủ gây ra. 

  • Đau ngực: Đau ngực hoặc cảm giác khó chịu vùng ngực như bị đè nặng, bóp nghẹt là do tăng mỡ máu, hình thành mảng xơ vữa ở động mạch vành. 

4. Rối loạn mỡ máu có nguy hiểm không?

Khi chỉ số mỡ máu tăng cao, sẽ lắng đọng vào thành động mạch gây ra các mảng xơ vữa. Khiến các động mạch nuôi dưỡng các cơ quan trong cơ thể bị thu hẹp. Điều này có ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe. Một số biến chứng rối loạn mỡ máu bao gồm:

  • Bệnh động mạch vành

Bệnh động mạch vành, còn được gọi là thiếu máu cơ tim, tình trạng này có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp tính hoặc suy tim. Động mạch vành là mạch máu cung cấp máu nuôi dưỡng cho tim và khi tim không nhận đủ máu do cản trở của xơ vữa động mạch, sẽ bị yếu đi và ngừng hoạt động. Đây là nguyên nhân gây ra tử vong hàng đầu trên thế giới, thống kê cho thấy có khoảng 1/5 số người chết vì bệnh mạch vành dưới 65 tuổi. 

  • Bệnh lý động mạch cảnh

Các động mạch cảnh đưa máu từ tim đến nuôi dưỡng não. Bệnh động mạch cảnh xảy ra khi các mảng xơ vữa làm thu hẹp các động mạch này khiến não không thể nhận đủ máu giàu oxy, có thể dẫn đến thiếu máu não, một cơn thiếu máu thoáng qua hoặc đột quỵ não. 

  • Đột quỵ não

Rối loạn chuyển hóa mỡ máu làm tăng nguy cơ hình thành mảng xơ vữa mạch. Một trong những nguyên nhân chính gây tắc nghẽn mạch máu não. Khi mạch máu não bị tắc nghẽn hoàn toàn sẽ gây ra đột quỵ do nhồi máu não. 

  • Bệnh lý động mạch ngoại biên

Khi mảng xơ vữa động mạch ảnh hưởng đến các động mạch ở chân hoặc tay, gây hẹp động mạch thì được gọi là bệnh động mạch ngoại biên. Bệnh động mạch ngoại biên có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng do thiếu máu nuôi dưỡng ở chân và bàn chân cũng như ở những nơi khác trên cơ thể. Bởi vì tất cả các mạch máu được kết nối thông qua hệ thống tim mạch và vì vậy, mảng bám tích tụ ở một khu vực nhưng làm chậm toàn bộ mạng lưới mạch máu.

  • Tăng huyết áp

Mảng bám trên thành động mạch do rối loạn chuyển hóa mỡ máu gây ra khiến cho động mạch trở nên cứng và thu hẹp. Vì vậy, tim phải chịu áp lực cao để bơm máu qua động mạch, dẫn đến kết quả là huyết áp tăng quá cao.

5. Làm sao để điều trị rối loạn mỡ máu hiệu quả?

Tùy vào từng mức độ rối loạn lipid trong máu mà bác sĩ đưa ra các phương pháp điều trị phù hợp. Các phương pháp điều trị bao gồm:

5.1 Thay đổi lối sống

Phương pháp này được áp dụng với những trường hợp rối loạn nhẹ. Chưa có những yếu tố làm tăng nguy cơ biến chứng. Những biện pháp thay đổi lối sống gồm:

  • Chế độ ăn uống khoa học, cân bằng. Người bị rối loạn lipid máu nên ăn gì là điều mà nhiều người bệnh thắc mắc. Nên ăn chế độ ăn ít chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa bằng chế độ ăn nhiều chất xơ và chất béo không bão hòa như rau xanh, trái cây, các loại hạt, thit nạc, cá…

Rối loạn mỡ máu nên ăn gì?

  • Hoạt động thể dục thể thao thường xuyên: Người lớn nên dành thời gian tập thể dục thể thao với cường độ trung bình khoảng 30 phút/ngày và tập trong vòng ít nhất 5 ngày/tuần. Các môn thể thao có thể tham gia như đi bộ, chạy bộ, đạp xe đạp, yoga, bơi lội,…

  • Bỏ thuốc lá: Đây một trong những khuyến cáo chính của Hội Tim mạch Hoa Kỳ, để phòng ngừa nguy cơ mắc mỡ máu cao và bệnh tim mạch. 

  • Hạn chế uống rượu, bia: Uống quá nhiều rượu, bia  có thể làm tăng mức cholesterol và chất béo trung tính. 

  • Duy trì cân nặng cân đối:  đảm bảo chỉ số BMI trong khoảng 18,5 – 24,9.

5.2 Dùng thuốc

Đối với những trường hợp thay đổi lối sống từ 3-6 tháng không cải thiện, tình trạng rối loạn lipid máu nặng hay có yếu tố nguy cơ biến chứng cao. Thì cần áp dụng việc dùng thuốc cùng với việc thay đổi lối sống. 

Các loại thuốc hạ mỡ máu hoạt động theo những cách khác nhau. Tùy vào tình trạng cụ thể mà bác sĩ chỉ định loại thuốc phù hợp: 

  • Statin: Statin là loại thuốc chính được sử dụng để giảm mỡ máu vì đây là một nhóm thuốc ngăn gan sản xuất cholesterol LDL do ức chế men tổng hợp tiền chất của cholesterol. Statin sẽ chỉ được kê đơn cho những người tiếp tục có nguy cơ cao mắc phải bệnh tim vì khi dùng thuốc cần phải dùng thuốc suốt đời. Mức mỡ máu bắt đầu tăng trở lại sau khi bạn ngừng dùng.

  • Nhóm thuốc Fibrat: Thuốc này có tác dụng làm giảm triglycerides hoạt động theo cơ chế kích thích PPAR alpha. 

  • Ezetimibe: Ezetimibe là một loại thuốc ngăn sự hấp thụ sự cholesterol từ thức ăn và dịch mật trong ruột vào máu. Người bệnh có thể dùng ezetimibe kết hợp với statin nếu mức cholesterol không giảm về mức mong muốn khi chỉ dùng statin. Ezetimibe cũng có thể được dùng thay thế nếu người bệnh không thể dùng statin. Ezetimibe hiếm khi gây ra tác dụng phụ, tuy nhiên không được chỉ định khi chỉ số triglycerid tăng cao. 

Rối loạn lipid máu không gây ra những triệu chứng rõ ràng, mà chỉ khi có biến chứng mới nhận thấy các dấu hiệu của các biến chứng đó. Đặc biệt, rối loạn chuyển hóa mỡ máu là yếu tố nguy cơ rất cao gây ra đột quỵ não. Cho nên bạn cần chủ động tầm soát để phát hiện sớm và có biện pháp điều trị phù hợp, mang lại hiệu quả cao. 

Khi bạn thăm khám tại Bệnh viện Đa Khoa Chữ Thập Xanh Đánh giá tình trạng rối loạn chuyển hóa và các bệnh lý liên quan; Được tầm soát nguy cơ đột quỵ trong tương lai. Bệnh viện Đa Khoa Chữ Thập Xanh được biết đến là Hệ thống chăm sóc sức khỏe chủ động Việt - Nhật đầu tiên tại Việt Nam dành cho giới thượng lưu được 100% khách hàng tin tưởng và hài lòng. 

Để được tư vấn miễn phí và thăm khám với gói tầm soát đột quỵ tại Bệnh Viện Đa Khoa Chữ Thập Xanh khách hàng vui lòng đặt lịch hẹn qua HOTLINE 1900 638 003.

 
Banner đặt câu hỏi tư vấn cho bác sĩ

ĐẶT CÂU HỎI TƯ VẤN CHO BÁC SĨ

LIÊN HỆ NGAY VỚI CHÚNG TÔI

* Chúng tôi sẽ gọi lại ngay trong 30 phút

Giờ làm việc

Các ngày trong tuần từ Thứ 2 đến Chủ nhật

Thời gian: 7:30 đến 20:00

Trực cấp cứu: 24/24

Xem chi tiết khám ngoài giờ